Analiza dostępności krajowych źródeł gipsu w kontekście prognozowanych zmian podaży gipsu syntetycznego

dostępność zasobów, złoża gipsu, górnictwo odkrywkowe, górnictwo podziemne, wpływ na środowisko, transformacja energetyczna

Trwająca dekarbonizacja polskiego sektora energetycznego doprowadzi do znacznego spadku produkcji gipsu syntetycznego, który obecnie stanowi 60–75% krajowej podaży gipsu. Gips syntetyczny powstaje jako produkt uboczny odsiarczania spalin (IOS) w elektrowniach opalanych węglem kamiennym i brunatnym. W oparciu o scenariusze transformacji energetycznej i prognozowane ograniczenie zużycia węgla kamiennego i brunatnego przewiduje się, że produkcja gipsu syntetycznego w Polsce spadnie z około 2,5–2,6 mln ton w 2024 r. do około 1,9 mln ton w 2030 r., 1,2 mln ton w 2035 r. i 0,6 mln ton w 2040 r. Zakładając roczne zapotrzebowanie na poziomie około 4 mln ton i stabilną produkcję gipsu naturalnego na poziomie około 1 mln ton, po 2025 r. przewiduje się znaczny deficyt podaży tego surowca. W artykule dokonano oceny udokumentowanych i perspektywicznych złóż gipsu w Polsce, uwzględniając warunki geologiczne, kategorie zasobów, ograniczenia środowiskowe i ograniczenia wynikające z użytkowania gruntów. Chociaż całkowite krajowe zasoby geologiczne są znaczne, wiele złóż znajduje się w granicach terenów chronionych, co ogranicza możliwość eksploatacji odkrywkowej. Jako alternatywę zaproponowano wydobycie metodą podziemną systemem komorowo-filarowym z umiejscowieniem wstępnego etapu przeróbki kopaliny w wyrobiskach. Pozwoli to na redukcję wpływu wydobycia na powierzchnię terenu i ograniczenie wpływu na środowisko. Zaproponowane w artykule złoża Winiary i Siedliska, ze względu na korzystne parametry geologiczne, są odpowiednie do takiej eksploatacji. Podziemne zagospodarowanie wybranych złóż może więc stanowić strategiczną odpowiedź na prognozowany niedobór gipsu w Polsce.